Ailesel Kanser Sendromları
Tümör supresör genlerin inaktive olması ve üreme hücreleri aracılığıyla gelecek kuşağa aktarılmasıyla ailesel kanser sendromları ortaya çıkar. Ailesinde kanser olan kişinin kanser olması kesin değildir ama olasılığı artmıştır.
Aşağıda yazılı durumlarda AKS düşünülebilir;
· Yakın akrabalarda görülüp birden fazla kuşakta bulunması
· Bu kanserlerin birbiriyle ilişkisi bulunması (göğüs-over,kolon-rahim,melanom-pankreas,göğüs-sarkom,göğüs-tiroid)
· Normal popülasyona göre daha erken yaşta görülmesi
· Tek bir bireyde birden fazla kanser gözlenmesi
· Kanserin çift taraflı seyretmesi (meme,böbrek)
· Kanserin nadir olgularda görülmesi( erkekte meme kanseri)
· Kanser riskini artıran anormalliklerin mevcudiyeti (atipik nevüslerin bulunması melanom riskini artırır)
Sık Görülen Ailesel Kanserler
Familyal akut myeloid lösemi
Nörofibromatozis tip 1
Familyal adenomatöz polipozis koli
Nörofibromatozis tip 2
Herediter diffüz gastrik kanser
Peutz-Jeghers sendromu
Herediter meme ve over kanseri
PTEN hemartoma tümör sendromu
Herediter non-polipozis kolorektal kanser
Retinoblastoma
Multipl endokrin neoplazi tip 1
Tuberoz skleroz kompleksi
Multipl endokrin neoplazi tip 2
Von Hippel-Lindau sendromu
Bu sendromlar, tümör baskılayıcı bir genin bir allelinde sonraki nesle aktarılan nokta mutasyon ile karakterlidir. Somatik hücrelerde, sağlam olan diğer allelin de kayıp veya rekombinasyon gibi nedenlerle bozulması durumunda; tümör baskılayıcı gen etkisiz kalır. En iyi bilinen örnek, çocukluk çağı retinoblastomasıdır. Retinoblastomaların %40 kadarı kalıtsaldır. Mutant retinoblastoma (RB) geni taşıyanlarda RB gelişmesi riski 10 kat artmıştır; üstelik çoğu olguda her iki göz de tutulur. Bu hastalarda osteosarkoma başta olmak üzere başka kötücül tümörlerin görülmesi olasılığı da artmıştır. Adenomatöz poliposis coli (APC) mutant tümör baskılayıcı geni bulunan hastalarda doğumdan başlayarak sayısız kolon polipleri görülür ve 50 yaşına gelene kadar hemen tüm hastalar kolon kanseri olur. Li Fraumeni sendromu, MEN-1 ve MEN-2 sendromları ve bir onarım defekti olan herediter nonpoliposis kolon kanseri (HNPCC) diğer otozomal dominant kanser sendromları arasındadır.
Bu sendromlarda, tüm hücrelerde mutant bir tümör baskılayıcı gen alleli olmasına rağmen, tümörler yalnızca belli organlarda ortaya çıkar. Otozomal dominant geçişli tüm genetik kusurlarda olduğu gibi, penetrans ve ekspresyon kişiden kişiye değişebilir. Hastaların çoğunda, böyle bir sendrom olduğunun belirteçlerine rastlanır; bu belirteçler hedef organ dışında da olabilir. (Tip I nörofibromatozisdeki Cafe au Lait lekeleri gibi).
Stj. Dr. Cansu Arıca